Dokumentowanie eksportu towarów w celu zastosowania 0% stawki VAT od lat budzi w praktyce znaczące wątpliwości. Zasadnicze w tym kontekście pozostaje pytanie, czy brak formalnych dokumentów celnych – takich jak komunikat IE-599 (obecnie CC599C) – automatycznie pozbawia podatnika prawa do preferencyjnej stawki, nawet jeśli rzeczywisty wywóz towaru poza Unię Europejską nie budzi najmniejszych wątpliwości. Problem ten był przedmiotem niedawnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi

Sprzedaż jachtu poza UE – fakty

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, będąca czynnym podatnikiem VAT, prowadziła działalność m.in. w zakresie krótkoterminowego wynajmu jachtów. W ramach zmiany strategii biznesowej spółka zdecydowała się sprzedać należący do niej jacht motorowy Azimut 45 kontrahentowi z siedzibą w Stanach Zjednoczonych. Zgodnie z ustaleniami, jacht miał niezwłocznie opuścić terytorium UE i zostać zarejestrowany w Wielkiej Brytanii. Spółka otrzymała od nabywcy potwierdzenie opuszczenia wód UE w dniu 28 kwietnia 2023 r., a także dokumenty dotyczące wpłynięcia do portu w Turcji i rejestracji w Wielkiej Brytanii. Transakcja została udokumentowana fakturą z dnia 04 maja 2023 r. ze stawką 0% VAT jako eksport towarów. Spółka nie dysponowała jednak komunikatem IE-599 ani innym dokumentem celnym, co tłumaczyła przyczynami od niej niezależnymi, i wystąpiła o interpretację indywidualną, chcąc potwierdzić prawo do preferencyjnej stawki.

Czy wyłącznie dokument celny otwiera drogę do zastosowania stawki 0% VAT?

Sedno sporu sprowadzało się do pytania, czy zastosowanie stawki 0% VAT w eksporcie wymaga posiadania wyłącznie „urzędowych” dokumentów celnych, o których mowa w art. 41 ust. 6a ustawy o VAT, czy też możliwe jest wykazanie eksportu innymi dowodami – niewymienionymi wprost w przepisie – jeśli jednoznacznie potwierdzają faktyczny wywóz towaru poza UE.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjął stanowisko rygorystyczne. Uznał, że dokumenty muszą mieć charakter urzędowy i być potwierdzone przez organy celne, a dowody prywatne i handlowe nie są wystarczające do zastosowania stawki 0% VAT.

WSA: prymat rzeczywistego eksportu nad nadmiernym formalizmem

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie podzielił stanowiska organu i uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd podkreślił, że Dyrektor KIS dokonał zbyt zawężającej wykładni art. 2 pkt 8 oraz art. 41 ust. 6 i 6a ustawy o VAT, sprzecznej z prawem unijnym i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE. Kluczowe znaczenie ma, bowiem spełnienie przesłanek materialnych, tj.: przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel oraz faktyczne opuszczenie terytorium UE. TSUE wielokrotnie wskazywał, że naruszenie wymogów formalnych nie może automatycznie prowadzić do odmowy zastosowania stawki 0%, jeśli podatnik jest w stanie w inny sposób wykazać spełnienie przesłanek eksportu.

WSA zaznaczył, że dokumenty generowane w systemach celnych nie są jedynym dowodem wywozu – możliwe jest posłużenie się innymi przekonującymi, spójnymi i weryfikowalnymi dowodami. Sąd zwrócił również uwagę, że procedura interpretacyjna nie jest postępowaniem dowodowym. Organ powinien dokonać oceny prawnej stanowiska podatnika, a nie rozstrzygać definitywnie, czy eksport faktycznie miał miejsce.

Znaczenie wyroku dla praktyki

Orzeczenie WSA w Łodzi stanowi ważny sygnał dla praktyki podatkowej. Podkreśla, że dla nietypowych transakcji eksportowych – takich jak sprzedaż środków transportu – brak standardowych dokumentów celnych nie powinien automatycznie uniemożliwiać zastosowania stawki 0% VAT.

Jednocześnie, wyrok przypomina, że ocena wiarygodności i wystarczalności dowodów wywozu powinna odbywać się w ramach postępowań podatkowych, a nie poprzez automatyczne odmawianie prawa do preferencyjnej stawki na etapie interpretacji indywidualnej.