Ostatnie tygodnie przyniosły istotne rozstrzygnięcia w procesie legislacyjnym dotyczącym Ordynacji podatkowej. Prezydent podpisał dwie nowelizacje ustawy – jedną likwidującą obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych, drugą wprowadzającą centralizację publikacji samorządowych interpretacji podatkowych. Jednocześnie zawetował nowelizację dotyczącą uchylenia art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, czyli przepisu pozwalającego na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wskutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Wprowadzone zmiany zaczną obowiązywać od 1 października 2026 r.

Zmiany systemowe w zakresie raportowania schematów podatkowych

Najdalej idące zmiany wprowadza nowelizacja dotycząca raportowania schematów podatkowych (druk sejmowy nr 2287). Przede wszystkim zlikwidowany zostaje obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych (tzw. MDR). Jak podkreślał podczas prac sejmowych wiceminister finansów Jurand Drop, dotychczasowy zakres obowiązków wykraczał poza wymogi prawa unijnego i stanowił dla przedsiębiorców nadmierne obciążenie administracyjne, niedające realnych efektów w postaci ograniczenia agresywnej optymalizacji podatkowej. Ustawa nowelizująca znosi obowiązek posiadania wewnętrznej procedury MDR, eliminuje kategorię podmiotu wspomagającego jako zobowiązanego do raportowania oraz zawęża instytucję promotora. Zlikwidowano również szczególne cechy rozpoznawcze schematu podatkowego oraz trzy ogólne cechy rozpoznawcze nieznane unijnej dyrektywie, zniesiono obowiązek składania informacji MDR-2, a formularz MDR-3 będzie mógł być składany raz w roku zamiast (jak dotychczas) każdorazowo. Za rozwiązanie niekorzystne dla podatników trzeba jednak uznać wyłączenie możliwości uzyskania indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie raportowania schematów, mimo że zarówno Krajowa Rada Doradców Podatkowych, jak i Naczelna Rada Adwokacka apelowały w trakcie prac nad projektem o dodanie w nim przepisów umożliwiających uzyskania interpretacji dotyczącej MDR-ów.

Uproszczenia w postępowaniu podatkowym

Nowelizacja obejmuje również szereg zmian dotyczących samego postępowania podatkowego. Doprecyzowano zasady liczenia terminu przypadającego na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, przepisy o doręczeniach dostosowano do ustawy o doręczeniach elektronicznych, a zmianie uległy zasady ustalania właściwości miejscowej organów podatkowych. Wprowadzono możliwość przesłuchania strony lub świadka na odległość wraz z utrwaleniem obrazu lub dźwięku, a Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych zostanie zintegrowana z systemem płatności BLIK. Istotną zmianą jest również możliwość wydawania decyzji ustalających zobowiązania w podatku od nieruchomości, podatku rolnym i leśnym wobec osób fizycznych na podstawie danych będących już w posiadaniu organu podatkowego, bez konieczności wcześniejszego wszczynania postępowania poprzez doręczenie odpowiedniego postanowienia. W zakresie wpłat podniesiono kwotę uprawniającą do zapłaty podatku przez podmiot inny niż podatnik z 1000 zł do 5000 zł, a także zniesiono wymóg składania odrębnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty wynikającej ze skorygowanej deklaracji złożonej po terminie oraz wprowadzono możliwość umorzenia podatku jeszcze przed terminem jego płatności.

Interpretacje samorządowe w jednej, centralnej bazie

Druga z podpisanych nowelizacji (druk sejmowy nr 2352) wprowadza rozwiązanie od dawna postulowane przez branżę tj. centralizację publikacji interpretacji indywidualnych wydawanych przez ponad dwa tysiące organów samorządowych: wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Interpretacje te dotyczą przede wszystkim podatków i opłat lokalnych, w tym podatku od nieruchomości, a dotychczas publikowane były na stronach poszczególnych urzędów, co znacząco utrudniało ich odnalezienie. Zgodnie z nowymi przepisami, organy samorządowe zostaną zobowiązane do niezwłocznego przekazywania wydanych interpretacji, a także informacji o ich zmianie, uchyleniu, wygaśnięciu lub stwierdzeniu nieprawidłowości, do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, który będzie odpowiadał za anonimizację dokumentów i ich publikację w ramach systemu EUREKA. Nowe przepisy przewidują również obowiązek przekazywania wraz z interpretacją tzw. metadanych – tytułu rozstrzygnięcia, zakresu poruszanych zagadnień, słów kluczowych czy wskazanych przepisów prawa, co ma zwiększyć funkcjonalność systemu i ułatwić wyszukiwanie. Konsekwencją nowego modelu jest jednocześnie rezygnacja z dotychczasowego obowiązku zamieszczania interpretacji samorządowych w biuletynach informacji publicznej poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, co wyeliminuje rozproszenie informacji pomiędzy setkami odrębnych stron internetowych.

Problem dotyczący przedawnienia nadal nierozwiązany

Na tle dwóch podpisanych nowelizacji warto na koniec odnotować, że Prezydent RP zawetował nowelizacja dotyczącą m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. W uzasadnieniu wskazał, że choć ustawa likwidowała możliwość zawieszania biegu przedawnienia, to jednocześnie wprowadzała mechanizmy pozwalające organom podatkowym dochodzić roszczeń bez żadnych ograniczeń czasowych, co uznał za rozwiązanie niekorzystne dla podatników. Zawetowana ustawa wróciła do Sejmu, a do odrzucenia weta konieczna będzie kwalifikowana większość 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.