NSA: przy ocenie spraw z zakresu nowych technologii organ podatkowy musi rzetelnie ustalić stan faktyczny

W wyroku z dnia 22 stycznia 2026 r. (sygn. akt I FSK 416/23) Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał o podstawowych standardach prowadzenia postępowania podatkowego. Sąd podkreślił, że odmowa prawa do odliczenia VAT nie może opierać się na uproszczonych założeniach, niezweryfikowanych przypuszczeniach czy wybiórczej ocenie materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest do możliwie pełnego i obiektywnego odtworzenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, a dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę rozstrzygnięcia niekorzystnego dla podatnika.

Reklama internetowa pod lupą organów podatkowych

Sprawa dotyczyła podatniczki, która odliczyła VAT z faktur dokumentujących nabycie miejsc reklamowych w Internecie. Wykupione powierzchnie reklamowe były następnie wykorzystywane do wyświetlania reklam w serwisach internetowych.

Organy podatkowe uznały jednak, że faktury nie dokumentowały rzeczywistych usług, w związku z czym zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego. Argumentacja organów opierała się między innymi na analizie danych pochodzących z ogólnodostępnych narzędzi służących do badania ruchu internetowego oraz na przyjętym przez nie sposobie rozumienia funkcjonowania domen i serwisów internetowych.

Błędne ustalenia dotyczące funkcjonowania usług internetowych

NSA zwrócił uwagę, iż zarówno organ podatkowy, jak i sąd pierwszej instancji pominęli istotne wyjaśnienia podatniczki dotyczące specyfiki świadczonych usług oraz sposobu kalkulacji wynagrodzenia.

Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że nie można utożsamiać domeny internetowej z serwisem internetowym. Są to odrębne pojęcia, pełniące różne funkcje w środowisku cyfrowym. Sam fakt, że określony podmiot nie jest abonentem domeny, nie przesądza jeszcze o tym, że nie może prowadzić lub wykorzystywać serwisu internetowego funkcjonującego pod danym adresem.

W ocenie NSA organy oparły swoje ustalenia na błędnych założeniach technicznych, które następnie stały się podstawą do zakwestionowania rzetelności faktur.

Nie wystarczy odwołanie się do danych z ogólnodostępnych serwisów

Sąd krytycznie ocenił również wykorzystanie przez organy danych pochodzących z internetowych narzędzi analitycznych. Informacje tego rodzaj mogą stanowić jedynie materiał pomocniczy i nie mogą zastępować wszechstronnego postępowania dowodowego.

Zdaniem NSA organ nie może wyprowadzać daleko idących wniosków dotyczących rzeczywistego charakteru transakcji wyłącznie na podstawie danych, których wiarygodność oraz możliwość weryfikacji pozostają ograniczone. Szczególnie niedopuszczalne jest pomijanie wyjaśnień strony i budowanie rozstrzygnięcia wyłącznie na wybranych dowodach potwierdzających z góry przyjętą tezę.

Gdy sprawa wymaga wiedzy specjalnej, konieczne może być powołanie biegłego

NSA podkreślił także znaczenie wiadomości specjalnych w sprawach dotyczących nowych technologii. Jeżeli charakter usług lub sposób ich rozliczania budzi wątpliwości wymagające wiedzy technicznej lub ekonomicznej, organ podatkowy powinien rozważyć skorzystanie z opinii biegłego. Dotyczy to zwłaszcza spraw związanych z reklamą internetową, usługami cyfrowymi, marketingiem czy innymi zaawansowanymi modelami biznesowymi funkcjonującymi w środowisku internetowym.

Istotny sygnał dla podatników

Omawiany wyrok stanowi ważny głos w sprawach, w których organy podatkowe oceniają transakcje związane z nowoczesnymi technologiami. NSA wyraźnie przypomniał, że kwestionowanie prawa do odliczenia VAT wymaga przeprowadzenia rzetelnego i kompletnego postępowania dowodowego, uwzględniającego specyfikę danej działalności gospodarczej.

Jeżeli charakter sprawy wymaga wiedzy specjalistycznej, organ nie powinien zastępować jej własnymi przypuszczeniami. Obowiązkiem organu jest bowiem ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzeń zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.