Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie rozstrzygnęła się sprawa o zakres dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnych oraz pojęcia nabycia mienia wyłącznie w celu dalszego zbycia (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 roku o fundacji rodzinnej; dalej: UFR).

Planowana inwestycja fundacji

Sprawa wynikła ze skargi na interpretację indywidualną Dyrektora KIS z dnia 17 stycznia 2025 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.700.2024.1.DK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Wnioskodawca – fundacja rodzinna – wskazał, że planuje zakup nieruchomości w celach inwestycyjnych i zamierza czerpać zyski z najmu lokali, a po upływie co najmniej 10 lat od transakcji fundacja rozważa sprzedaż przedmiotowych nieruchomości.

Stanowisko fiskusa: 25% CIT

W interpretacji podatkowej Dyrektor KIS zajął stanowisko, zgodnie z którym samo planowanie sprzedaży nieruchomości w przyszłości oznacza, że celem jej nabycia jest dalsza odsprzedaż, a fakt prowadzenia działalności polegającej na jej najmie nie konwaliduje wykroczenia poza zakres dozwolonej działalności z art. 5 UFR. W konsekwencji transakcja sprzedaży powinna być opodatkowana stawką 25% CIT.

Czym jest dozwolona działalność gospodarcza fundacji rodzinnych

Przypomnijmy, że dozwolona działalność gospodarcza fundacji rodzinnej, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej (UFR), ogranicza się przede wszystkim do pasywnego zarządzania majątkiem, takiego jak najem, dzierżawa, obrót papierami wartościowymi czy udział w spółkach.

Prowadzenie działalności wykraczającej poza ten katalog (np. aktywnego handlu lub usług) powoduje, że dochód fundacji z takiej aktywności podlega opodatkowaniu stawką 25% CIT na podstawie art. 24r ust. 1 ustawy o CIT. Dzięki temu ustawowemu rozgraniczeniu fundacja rodzinna pozostaje bezpiecznym narzędziem sukcesyjnym, chronionym przez zwolnienie z opodatkowania w zakresie jej statutowych celów inwestycyjnych.

Werdykt WSA w Rzeszowie

W rozstrzygnięciu skargi na ww. interpretację WSA w Rzeszowie wskazał, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 UFR zakazuje nabywania mienia wyłącznie w celu jego zbycia – to znaczy, że fundacja, która zamierza wykorzystywać mienie (w tym nieruchomości) do generowania przychodów przez następne 10 lat, nie narusza przepisów o dozwolonej działalności gospodarczej.

Wyjaśnienie pojęć „wyłącznie” oraz „docelowo”

W wyroku WSA w Rzeszowie sąd opowiedział się po stronie fundacji, wyjaśniając, że przesłanki „nabycia mienia wyłącznie w celu dalszego zbycia” nie można utożsamiać z jakimkolwiek docelowym zbyciem składnika majątku.

Sąd podkreślił, że oceniając zgodność transakcji z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej – a w konsekwencji prawo do zwolnienia podmiotowego w CIT (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT) – należy badać całokształt okoliczności faktycznych.

W wykładni sądu „zbywanie mienia wyłącznie w celu zbycia” stanowi w istocie działalność handlową, której nie należy mylić z dopuszczalnym zarządzaniem majątkiem, nawet jeśli w dalekiej perspektywie przewiduje ono jego sprzedaż.

Ostateczne potwierdzenie przez NSA

Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II FSK 1010/25 również przychylił się do stanowiska fundacji rodzinnej. W efekcie interpretacja indywidualna została uchylona, a skarga kasacyjna Dyrektora KIS na wyrok WSA w Rzeszowie oddalona.

„Ostateczne”, docelowe zbycie nieruchomości nie powinno przesłaniać i unieważniać innych, zgodnych z art. 5 UFR, celów nabywania przez fundację rodzinną mienia.