Najnowsze orzecznictwo NSA wskazuje, że zarówno ulga badawczo-rozwojowa (B+R), jak i ulga na złe długi nie wpływają na obniżenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej. Stanowisko to oznacza odejście od dotychczasowej, korzystnej dla podatników linii orzeczniczej, która dopuszczała uwzględnianie wskazanych preferencji podatkowych przy ustalaniu wysokości tego zobowiązania publicznoprawnego.

Czym jest danina solidarnościowa?

Należy przypomnieć, że danina solidarnościowa jest to dodatkowe zobowiązanie publicznoprawne pobierane od osób fizycznych osiągających nadwyżkę ponad 1.000.000 zł sumy dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jej wysokość została ustalona na 4% podstawy opodatkowania. Ponadto danina solidarnościowa nie jest kosztem uzyskania przychodów. Potocznie daninę solidarnościową traktuje się jako dodatkową stawkę podatkową dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Najnowsze wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują, że ulga B+R może mieć istotne znaczenie dla podatników rozliczających daninę solidarnościową. Sąd zakwestionował możliwość pomniejszania podstawy jej obliczenia o odliczenia, które zostały przewidziane na potrzeby ustalania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, w szczególności ulgę badawczo-rozwojową oraz ulgę na złe długi.

Czego dotyczył spór?

Sprawa rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła nadpłaty w daninie solidarnościowej za 2024 r. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok korzystny dla podatnika. Rozstrzygnięcie to zostało jednak zaskarżone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie. Wyrokiem z 12 marca 2026 r., sygn. akt II FSK 1270/25, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok sądu pierwszej instancji i oddalił skargę podatnika.

Rozstrzygnięcie oznacza, że w tej sprawie NSA opowiedział się za stanowiskiem organów podatkowych i przyjął mniej korzystną dla podatników wykładnię zasad ustalania podstawy daniny solidarnościowej.

Danina solidarnościowa a podatek dochodowy

Jednym z głównych źródeł sporów dotyczących daniny solidarnościowej jest sposób ustalania podstawy jej obliczenia. Chociaż danina jest związana z dochodami opodatkowanymi podatkiem dochodowym od osób fizycznych, stanowi odrębne obciążenie publicznoprawne. Nie każde odliczenie dopuszczalne przy kalkulacji PIT musi zatem automatycznie wpływać na wysokość daniny solidarnościowej. Kluczowe znaczenie ma zamknięty katalog pomniejszeń przewidziany bezpośrednio w przepisach regulujących daninę. Jeżeli dane odliczenie nie zostało w nim wskazane, organy podatkowe mogą odmówić jego uwzględnienia, nawet jeśli podatnik skutecznie zastosował je w rozliczeniu podatku dochodowego.

Ulga B+R bez wpływu na wysokość daniny

Ulga badawczo-rozwojowa pozwala podatnikom prowadzącym działalność B+R ponownie odliczyć określone koszty kwalifikowane, które wcześniej zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W praktyce może ona znacząco obniżyć podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Nie oznacza to jednak automatycznie jej wpływu na daninę solidarnościową. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe i NSA prowadzi do wniosku, że odliczenie kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi B+R nie pomniejsza dochodu uwzględnianego przy obliczaniu daniny.

Możliwa jest zatem sytuacja, w której podatnik:

• prawidłowo korzysta z ulgi B+R w rozliczeniu PIT,
• obniża dzięki niej podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym,
• ale nie może uwzględnić tego samego odliczenia przy kalkulacji daniny solidarnościowej.

W konsekwencji kwota stanowiąca podstawę daniny może być wyższa niż podstawa opodatkowania wynikająca z rocznego zeznania podatkowego po zastosowaniu ulgi.

Odejście od korzystnej dla podatników wykładni

Stanowisko NSA oznacza odejście od interpretacji, zgodnie z którą przy ustalaniu podstawy daniny solidarnościowej należy uwzględniać dochód po zastosowaniu ulg wpływających na podstawę opodatkowania PIT. Wcześniejsza, korzystniejsza wykładnia opierała się na założeniu, że skoro przepisy o daninie odwołują się do dochodów ustalanych na podstawie regulacji właściwych dla podatku dochodowego, należy uwzględnić również przewidziane w tych regulacjach mechanizmy obniżające podstawę opodatkowania.

Nowsze podejście kładzie natomiast nacisk na autonomiczny charakter daniny solidarnościowej oraz zamknięty katalog dopuszczalnych pomniejszeń. W praktyce oznacza to ograniczenie możliwości stosowania ulg podatkowych przy jej kalkulacji.