Fundacje rodzinne – w określonych sytuacjach – mogą być objęte obowiązkiem przekazywania danych do Narodowego Banku Polskiego. Obowiązek ten wynika z przepisów prawa dewizowego oraz rozporządzenia dotyczącego przekazywania danych niezbędnych do sporządzania bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej Polski.

Poniżej przypominamy podstawy prawne oraz najważniejsze progi, których przekroczenie może powodować powstanie obowiązku sprawozdawczego.

Fundacja rodzinna jako rezydent w rozumieniu prawa dewizowego

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe, rezydentami są m.in. osoby prawne mające siedzibę w kraju, a także inne podmioty mające siedzibę w kraju, które posiadają zdolność zaciągania zobowiązań i nabywania praw we własnym imieniu.

W związku z powyższym zarówno fundacja rodzinna w organizacji, jak i fundacja rodzinna są w rozumieniu ustawy Prawo dewizowe rezydentami.

Podstawa obowiązku raportowego wobec NBP

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie przekazywania Narodowemu Bankowi Polskiemu danych niezbędnych do sporządzania bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1746) określa sposób, zakres oraz terminy wykonywania przez rezydentów dokonujących obrotu dewizowego tzw. obowiązku sprawozdawczego. Obowiązek ten polega na przekazywaniu do NBP danych niezbędnych do sporządzania bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.

Dane przyjmowane do wyliczenia informacji przekazywanych do NBP oraz do ustalenia, czy przekroczone zostały progi powodujące obowiązek raportowania, wynikają z ksiąg rachunkowych prowadzonych przez fundację rodzinną zgodnie z ustawą o rachunkowości.

Progi aktywów i pasywów powodujące obowiązek raportowania

Rozporządzenie wskazuje progi łącznej wartości aktywów i pasywów, których przekroczenie powoduje powstanie obowiązku sprawozdawczego.

1. Aktywa i pasywa powyżej 300 mln zł

Jeżeli łączna kwota aktywów i pasywów fundacji rodzinnej przekracza na koniec roku 300 mln zł, fundacja zobowiązana jest do składania sprawozdań miesięcznych.

Termin złożenia sprawozdania: do 20 dni po zakończeniu miesiąca.

2. Aktywa i pasywa od 10 mln zł do 300 mln zł

Jeżeli łączna kwota aktywów i pasywów przekracza 10 mln zł, ale nie przekracza 300 mln zł, fundacja jest zobowiązana do składania sprawozdań kwartalnych.

Termin złożenia sprawozdania: do 26 dni po zakończeniu kwartału.

Powiązania zagraniczne – obowiązek sprawozdania rocznego

Obowiązek raportowania może również powstać w przypadku określonych powiązań z podmiotami zagranicznymi. Dotyczy to sytuacji, gdy:

• fundacja rodzinna posiada co najmniej 10% głosów w organie stanowiącym podmiotu mającego siedzibę za granicą,

• fundacja posiada oddział mający siedzibę za granicą,

• nierezydent posiada co najmniej 10% głosów w organie stanowiącym podmiotu krajowego.

W takich przypadkach przekazywane są roczne sprawozdania do NBP na formularzach określonych w załącznikach nr 7 i 8 do rozporządzenia.

Termin złożenia sprawozdania: do 31 maja roku następującego po roku sprawozdawczym.

Aktywa lub pasywa związane z obrotem zagranicznym

Obowiązek raportowania może powstać również wtedy, gdy fundacja nie przekracza głównych progów aktywów i pasywów, ale posiada aktywa lub pasywa związane z obrotem zagranicznym przekraczające 3 mln zł na koniec roku.

W takim przypadku fundacja przekazuje sprawozdanie kwartalne do NBP.

Termin: do 26 dni po zakończeniu kwartału (§ 8 rozporządzenia).

Zobowiązania wobec nierezydentów

Kolejna sytuacja powodująca obowiązek raportowy dotyczy zobowiązań wobec podmiotów zagranicznych.

Jeżeli fundacja posiada długoterminowe zobowiązania wobec nierezydentów z tytułu:

• kredytów,

• pożyczek,

• leasingu finansowego,

których wartość przekracza 3 mln zł na koniec kwartału, powstaje obowiązek złożenia sprawozdania kwartalnego.

Termin: do 26 dni po zakończeniu kwartału.

Emisja papierów wartościowych

Fundacja ma również obowiązek raportowania emisji dłużnych papierów wartościowych lub instrumentów rynku pieniężnego, które:

• nie są zarejestrowane w depozycie papierów wartościowych, systemie NBP ani rejestrze KNF,

• były skierowane na rynek zagraniczny lub objęte przez nierezydentów,

• mają wartość nominalną przekraczającą 3 mln zł.

Termin przekazania informacji do NBP: 10 dni od objęcia emisji lub dokonania zmiany.

Przekroczenie progów w trakcie roku

Jeżeli próg zostanie przekroczony w trakcie roku:

• próg kwartalny – fundacja składa sprawozdania kwartalne od kwartału, w którym nastąpiło przekroczenie,

• próg miesięczny – fundacja składa sprawozdanie kwartalne za kwartał przekroczenia, a następnie sprawozdania miesięczne za kolejne miesiące roku.

Fundacja w likwidacji lub upadłości

Fundacja będąca w likwidacji lub upadłości może – w określonych przypadkach – zastąpić sprawozdania miesięczne sprawozdaniami kwartalnymi.

Jeżeli fundacja rodzinna osiąga określony poziom aktywów lub posiada relacje gospodarcze z podmiotami zagranicznymi, warto zweryfikować, czy nie powstał obowiązek sprawozdawczy wobec Narodowego Banku Polskiego. W wielu przypadkach obowiązek ten powstaje automatycznie po przekroczeniu wskazanych progów.