Co zmieniono, a co pozostaje bez zmian?

W wersji projektu z 15 września 2026 r. Ministerstwo Finansów złagodziło przede wszystkim ograniczenie dotyczące sprzedaży mienia przez fundację rodzinną. W porównaniu z projektem, który omawialiśmy w sierpniu, skrócono okres jego obowiązywania i zawężono katalog objętych nim składników. Utrzymano propozycję podwyższenia CIT od świadczeń.

To nadal projekt, a nie obowiązujące przepisy. Na obecnym etapie warto przyjrzeć się zarówno zmianom w jego treści, jak i rozwiązaniom, z których projektodawca nie zrezygnował.

Zbycie mienia dwa lata zamiast trzech

Poprzednia wersja projektu przewidywała utratę zwolnienia z CIT przy zbyciu określonego mienia przed upływem 36 miesięcy. W wersji z 15 września 2026 r. okres ten skrócono do 2 lat, liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym mienie wniesiono lub przekazano fundacji.

Ograniczenie ma obejmować składniki majątkowe wniesione do fundacji rodzinnej lub przekazane jej nieodpłatnie. Odnosi się do wszelkiego rodzaju mienia. Nie obejmie natomiast mienia nabytego przez fundację rodzinną od podmiotów powiązanych. Nie znajdzie też zastosowania, jeżeli zbycie składnika majątku nastąpi w wykonaniu nakazu organu władzy publicznej.

Skrócenie okresu z trzech do dwóch lat należy ocenić jako zmianę w dobrym kierunku. Nadal jednak sztywne ograniczenie może wpływać na decyzje inwestycyjne fundacji, również wtedy, gdy sprzedaż składnika majątku wynika ze zmiany sytuacji rynkowej lub potrzeby ochrony interesów beneficjentów. Przy planowaniu transakcji znaczenie będzie miała data oraz sposób jego nabycia przez fundację.

Zwolnienie z PIT dla szerszego kręgu rodziny fundatora

Projekt doprecyzowuje pojęcie członka rodziny fundatora na potrzeby zwolnienia z PIT świadczeń z fundacji rodzinnej. Katalog osób objętych zwolnieniem ma zostać rozszerzony o zstępnych rodzeństwa fundatora oraz zstępnych jego pasierba.

To rozwiązanie odpowiada na potrzeby rodzin, w których fundacja służy sukcesji majątku budowanego przez rodzeństwo i ma zapewniać świadczenia również kolejnemu pokoleniu. Zgodnie z projektowanymi przepisami nowe zasady miałyby znaleźć zastosowanie do świadczeń otrzymanych po 31 grudnia 2026 r. Także wówczas, gdy fundacja powstała wcześniej albo uprawnienie do świadczenia zostało nabyte przed tą datą.

Najem krótkoterminowy poza zwolnieniem

Zmiany obejmą również nieruchomości znajdujące się w majątku fundacji rodzinnej. W kolejnej wersji projektu utrzymano propozycję ograniczenia jej zwolnienia podmiotowego z CIT. Zwolnieniem ma być objęty przede wszystkim bezpośredni najem nieruchomości mieszkalnych na cele mieszkaniowe. Wszelkie inne formy wykorzystania nieruchomości, mieszczące się w zakresie dopuszczalnej działalności fundacji rodzinnej (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej) będą objęte opodatkowaniem CIT na zasadach ogólnych.

Dla fundacji posiadających lokale przeznaczone na wynajem znaczenie będzie miał rzeczywisty sposób ich wykorzystywania. Ocena nie powinna sprowadzać się wyłącznie do nazwy umowy: istotne mogą być cel pobytu, okres udostępnienia lokalu oraz zakres usług świadczonych najemcy. Projektowane przepisy mogą więc wymagać przeglądu obecnych modeli wynajmu.

Stawka CIT od świadczeń ma wzrosnąć z 15% do 19%

Projektodawca utrzymał również propozycję podwyższenia z 15% do 19% stawki CIT, o której mowa w art. 24q ustawy o CIT. Dotyczy ona między innymi świadczeń przekazywanych beneficjentom oraz mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej.

Ta zmiana ma inny charakter niż przepisy wymierzone w określone sposoby wykorzystania fundacji. Wpłynęłaby także na fundacje realizujące cele sukcesyjne zgodnie z założeniami ustawy. Dla fundatorów i beneficjentów oznaczałaby wzrost kosztu przyszłych wypłat, dlatego powinna być uwzględniana przy ocenie długoterminowych zasad finansowania świadczeń.

Podmioty transparentne CFC i exit tax

Projekt utrzymuje także rozwiązania dotyczące udziału fundacji rodzinnych w niektórych podmiotach transparentnych podatkowo. Zwolnienie z CIT ma zostać ograniczone w odniesieniu do określonych przychodów z udziału w takich strukturach. Ma to zapobiegać sytuacjom, w których działalność operacyjna prowadzona za pośrednictwem innego podmiotu nie podlega bieżącemu opodatkowaniu.

Fundacje rodzinne mają zostać objęte również przepisami o zagranicznych jednostkach kontrolowanych (CFC) oraz o podatku od dochodów z niezrealizowanych zysków (exit tax). Kolejna wersja projektu doprecyzowuje sposób ustalania podstawy opodatkowania CFC. Przewiduje między innymi mechanizm odliczania określonych dywidend i dochodów ze zbycia udziałów, uwzględniający szczególny status podatkowy fundacji rodzinnej. To istotne dla ograniczenia ryzyka ponownego opodatkowania tego samego dochodu.

Co warto zrobić na obecnym etapie

Fundacje rodzinne powinny przeanalizować planowane sprzedaże aktywów, sposób wykorzystywania wynajmowanych nieruchomości, strukturę udziałów w podmiotach zagranicznych i transparentnych podatkowo oraz zasady wypłat na rzecz beneficjentów.

Skrócenie okresu ograniczającego sprzedaż mienia pokazuje, że treść projektu zmienia się w toku prac. Ostateczne skutki nowelizacji będzie można ocenić dopiero po ustaleniu brzmienia uchwalonych przepisów. Do tego czasu planowane rozwiązania należy traktować jako podstawę do analizy i przygotowania fundacji, a nie jako obowiązujące już reguły opodatkowania.